La tecnica dl DAB

Per avëi na rezezion tlera de cualitá CD vën pra l DAB adurvá la modulazion COFDM (Coded Orthogonal Frequency Division Multiplex). La enfurmazions de p.ej. set progames audio y plu sortes de dac vën spartí su sun 1536 frecuënzes. La distanza danter una frecuënza y l autra ie de 1kHz, da via de chël ie la larghëza de banda 1,536 MHz. Chësc sistem fej a na maniëra che la rezezion sibe tlera y che n cajo de interferënzes me na pert dla enfurmazion vede perduda. Pra l sistem UKW vën moduleda duta la enfurmazion sun una na frecuënza (Modulation FM ± 75 kHz). Sce n á na nterferënza vën pra l UKW desturbá dut l program (cheder 1a). Pra l DAB vën la enfurmazion dl audio y di dac nia moduleda una n do l autra sun la 1536 frecuënzes, ma mescededa "pseudo random" sun duta la frecuënzes (Frequency and Time-Interleaving). Sce l ie na nterferënza (cheder 1b) ne va nia perdú duta la enfurmazion de n singul program ma tres na corezion aposta vën cumededa la enfurmazion perduda. L grado de prutezion possa uni programá sun la pert trasmitënta. Tres l DAB possa chël che scota su avei si program de dut l raion sun la medema frecuënza (SFN Single Frequency Network).

(Cdeder 1) inteferënza-UKW

inteferënza-DAB

Co nasc pa l senial DAB?

I seniai audio analog dl studio vën mudei te n senial digitel. Chësc a pra n senial stereo cun cualitá CD n flus de dac de 1536MBit/s (frecuënza de campionamënt 48kHz). Ajache chësc flus de dac adrova la larghëza de banda massa granda, vën taiei ora i dac che n aud nia. I dac vën taiei ora cun l sistem MUSICAM , che ië stá laura ora dal IRT (Institut für Rundfunktechnik, München), la CCETT (Franzia) y la Fa. Philips. L sistem MUSICAM a cialá de fe do la carateristica dl audi dla persona, che ne aud nia n cer tonn sota na cërta frecuënza y che ne aut nia n tonn chiet dlongia un plu adaut de na frecuënza ujna (cheder 2) Taian de mez i dac sëurora adrovun per la medema cualitá audio 1/10 di dac i rua ora cun 112 - 192 kBit/s. L vën dat tres duta la frecuënzes audio da 0 - 20,25kHz y pra l UKW me frecuënzes da 30 Hz - 15 kHz. Chësc sistem vën adurvá ënghe dal ADR (Astra Digital Radio) y dal DVB-T (Digital Video Broadcasting).

(Cheder 2)

Danter l unitá MUSICAM y l COFDM-Coder ons l MULTIPLEXER: Chësc mët adum i programes audio cun i servijes de dac te una na unità numineda Ensemble. Nsci possen mëter adum i dac coche mei. N possa p.ej. de tres al post de set programes stereo 14 programes mono, y n possa ënghe de tres 42 canai ulache l vën me rujná. Sce l numer di dac dai tres vën auzá, se fesc chësc audi tla cualitá audio. Al mument dá la RAS y la RAI tres i programes RAI 1, RAI 2, RAI 3, RAI 4 (Sender Bozen), Bayern 4-Klassik, Bayern 5-Information und Bayern 3 - Hitradio. Adum cun programes audio vën dá tres dac che depënd nia dai programes audio (NPAD) y dac che acumpaniëa i programes (PAD)(Bayern 3,Bayern 5) (Datenraten/Multiplexer).

Per avëi la drëta sincronisazion danter plu trasmitënc vën l modulator, l multiplexer y l COFDM tachei ite a na referënza GPS. L DAB -Mode1 permët na deferënza che daussa nia vester plu auta de 25 µs i pretënt na stabilitá de frecuënza 10Hz.

Do l modulator vën l senial purtá da na frecuënza intermedia 38,9MHz an na frecuënza auta (Band III, Block A -223,936 MHz) per po uníi amplificheda. L senial possa uní amplificá da 50-2000W.

deseni de en trasmitënt DAB

Per nia avëi interferënzes che ie sun programes de canai TV ujns, a chisc trasmitënc n filter cun na gran seletivitá che smendra l senial de 71dB sun ± 0,97 MHz dla frecuënza tamez.

Enfurmazions plu avisa di emplanc de trasmiscion

Cheder di emplanc cun la cordinates, autëza s.l.m., program, polarisazion, autëza dla antena de trasmiscion sun l tralic y energia de trasmiscion efetiva.

 
Datenraten/Multiplexer

L cheder de sëura mostra su coche i seniai vën mandei tres l DAB-Multiplex. De sot veijun l RAI-RAS e RAS DAB 12D Ensemble che vën dat tres al mumënt (Programmname, Datenrate, Protection Level, Capacity Units)